Sikh News

Sri Darbar Sahib ਦੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਲੰਗਰ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਬਾਲਣ | History Pages

ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ : ( ਅੱਖਰੀ , ਲੰਗਰ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ) : ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ‘ ਤੇ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਕ ਰਸੋਈ ਹੈ । ਇਹ ਆਮਤੌਰ ‘ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਲੰਗਰ , ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ ਦਾਨ ਘਰ` , ਗ਼ਰੀਬ ਅਤੇ ਮੁਥਾਜ ਲਈ ‘ ਠਹਿਰ ਘਰ` , ‘ ਇਕ ਆਮ ਲੰਗਰ ਜਿਹੜਾ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ , ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ` ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੰਗਰ ਸ਼ਬਦ , ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ ਅਨਲਗ੍ਰਹ` ( ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ । ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਬਦ ਲੰਗਰ ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । 12ਵੀਂ ਅਤੇ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਲੰਗਰ ਇਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । ਅੱਜ ਵੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦਰਗਾਹਾਂ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ‘ ਤੇ ਲੰਗਰ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ , ਜਿਵੇਂ ਅਜਮੇਰ ਵਿਚ ਖ਼ਵਾਜਾ ਮੁਈਨ ਉਦ-ਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ।
Image result for ਲੰਗਰ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ , ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਇਸਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਚਲਾਈ ਸੀ । ਸਾਂਝੇ ਲੰਗਰ , ਉਹਨਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਏ ਜਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ( ਨਾਨਕ ) ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ‘ ਤੇ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ । ਸਿੱਖ , ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਛਕਣ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ ਪੰਗਤ ( ਸ਼ਬਦੀ , ਇਕ ਕਤਾਰ ) ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਸਨ । ਰਸੋਈ ਜਿੱਥੇ ਭੋਜਨ ਪੱਕਦਾ ਸੀ , ‘ ਲੰਗਰ` ਤੋਂ ਭਾਵ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਰਸਦ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬੈਠਕੇ ਇਸਨੂੰ ਛਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਸਿੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਟਾਵਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੱਥੀਂ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਛਕਾਉਂਦੇ ਸਨ । Image result for ਲੰਗਰਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਇਹ ਇਕ ਤਕੜਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਗਿਆ । ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਧਰਮਸਾਲਾ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ । ਇਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਨਿਰਬਾਹ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਂਝੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸਨ ਜੋ ਧਰਮਸਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਸੱਜਣ ਠੱਗ ਜੋ ਕਦੇ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਭੁੱਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ , ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਦਲੇ ਸਨ । ਭੂਮੀਆਂ , ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਡਾਕੂ ਸੀ , ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ‘ ਤੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ । ਸੰਗਲਾਦੀਪ ( ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ) ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਨਾਭ ‘ ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਗਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਫਿਰ ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੰਨ ਗਿਆ ਸੀ ।

Related Articles

Back to top button